Zespół Eximee
Dyrektywa EAA obowiązuje w Polsce od 28 czerwca 2025 roku. Od tego dnia wiele instytucji, w tym banki, jest zobligowanych do zapewnienia dostępności usług internetowych dla osób z niepełnosprawnościami, poprzez implementację wytycznych WCAG. Warto jednak pamiętać, że samo dostosowanie interfejsu użytkownika może okazać się niewystarczające – konieczne będą zmiany systemowe, obejmujące zarówno szkolenia dla pracowników, jak i podejście platformowe. Jak skutecznie przeprowadzić te zmiany? Jakie są największe wyzwania związane z wdrażaniem wytycznych WCAG w bankach?
WCAG (Web Content Accessibility Guidelines) to zbiór wytycznych mających na celu zapewnienie dostępności usług cyfrowych dla osób z niepełnosprawnościami. Wytyczne te zostały opracowane przez organizację W3C (World Wide Web Consortium). Zgodnie z unijną dyrektywą EAA (Europejski Akt Dostępności), ich stosowanie w bankowości (a także w wielu innych sektorach) jest wymagane od 28 czerwca 2025 roku.
Zgodność z regulacjami prawnymi to nie jedyny powód, dla którego warto wdrożyć WCAG w banku. Liczy się również budowanie pozytywnego wizerunku firmy oraz otwieranie się na potrzeby klientów. Warto pamiętać także o rosnącej roli cyfrowej obsługi klienta, która dla osób z niepełnosprawnościami może stać się sposobem na samodzielne korzystanie z usług bankowych w ich własnym tempie, z zachowaniem pełnej autonomii.
Mimo teoretycznie jasnych wytycznych organizacji W3C, wdrażanie WCAG w bankach wiąże się z unikalnymi wyzwaniami. W tym artykule omówimy pięć najczęstszych problemów oraz sposoby ich rozwiązania.
Choć wytyczne WCAG są dość precyzyjne, istnieje wiele sposobów ich interpretacji i wdrażania. To zagadnienie uznaniowe – dwie osoby z tego samego otoczenia mogą zwrócić uwagę na różne aspekty dostępności lub kłaść na nie zupełnie inny nacisk. Z tego powodu nie ma gwarancji, że wdrożone rozwiązania będą od razu kompletne i gotowe do działania.
Które aspekty dostępności są bardziej, a które mniej problematyczne?
Wdrażanie wytycznych WCAG może wiązać się z trudnościami, szczególnie gdy kwestie są interpretowane na różne sposoby. Przykładem są sytuacje, w których nie zawsze można jednoznacznie określić poprawność wdrożenia. Częściowa zgodność z wytycznymi może budzić wątpliwości, a jednym z takich przypadków jest wymagalność pól.
Wyzwanie 1: Spójna interpretacja wytycznych WCAG
WCAG wskazuje, że wszystkie pola wymagane powinny być graficznie oznaczone, np. symbolem "*". W praktyce jednak może to nie być zgodne z wymaganiami UX banku, a rozwiązanie to może wymagać kompromisu. Ponadto niektóre usprawnienia mogą niepotrzebnie komplikować obsługę systemu dla pozostałych użytkowników.
„Numer lokalu” może być oznaczony na różne sposoby. W niektórych systemach bankowych to pole jest oznaczone specjalnym symbolem, mimo że nie jest polem wymaganym, podczas gdy w innych systemach oznaczone będą tylko pola obowiązkowe. Tego typu różnice mogą prowadzić do niejednoznaczności w odczycie pola przez narzędzia asystujące, co może utrudniać poruszanie się po stronie.
Aby zapewnić spójność, należy współpracować z audytorami, wypracować odpowiednie rozwiązania, a następnie wdrożyć je platformowo, tak aby były konsekwentne w całej aplikacji lub na stronie internetowej.
W kontekście nawigacji za pomocą czytników ekranowych problematyczne może być oznaczenie checkboxów jako nieaktywnych (tzn. takich, z którymi użytkownik nie może wejść w interakcję), ale nadal dostępnych dla użytkowników korzystających z narzędzi asystujących.
Tradycyjnie checkboxy oznaczano jako nieaktywne za pomocą atrybutu disabled , co powodowało ich wyszarzenie i uniemożliwiało interakcję.
Obecnie czytniki ekranowe pomijają takie elementy, co stanowi problem w przypadkach, gdy checkbox musi być widoczny i możliwy do odczytania, ale nie może być aktywowany przez użytkownika. Przykładem może być domyślnie zaznaczone dodatkowe ubezpieczenie, które nie powinno być edytowalne przez użytkownika.
Wyzwanie 2: Obsługa checkboxów w kontekście dostępności
Dzięki temu osoby z niepełnosprawnościami będą świadome obecności i stanu checkboxa, nawet jeśli nie mają możliwości edytowania go.
Poszczególne zespoły w organizacjach często stosują wewnętrznie różne podejścia do zapewnienia dostępności dla wszystkich użytkowników. Aby uniknąć wewnętrznych różnic, konieczne jest przyjęcie jednego, spójnego standardu i konsekwentne jego stosowanie w całej instytucji.
Wyzwanie 3: Utrzymanie spójności w całym banku
Jednym z wyzwań w tym przypadku jest brak jednolitej strategii. Bez określonych wytycznych różne zespoły mogą stosować sprzeczne rozwiązania, co utrudnia utrzymanie spójności. Kolejnym wyzwaniem jest określenie odpowiedniego poziomu zgodności z WCAG. Organizacja musi wyznaczyć realistyczny cel wdrożeniowy, np. 80% zgodności, aby efektywnie monitorować postępy.
Dostosowanie rozwiązań do specyfiki branży finansowej również stanowi istotny problem. Nie każde zalecenie WCAG pasuje do procesów bankowych, dlatego wdrażając zmiany, należy unikać rozwiązań, które mogłyby utrudnić korzystanie z systemów przez standardowych użytkowników. Dodatkowo, brak odpowiedniego przygotowania personelu może prowadzić do niewłaściwego wdrożenia wytycznych, nawet jeśli te będą dobrze opracowane.
Istotnym elementem jest także stworzenie spójnej dokumentacji wewnętrznej, która pomoże zespołom technicznym i biznesowym stosować jednolite rozwiązania. Dzięki temu organizacja będzie mogła skutecznie zapewnić dostępność w sposób jednolity i efektywny w całej instytucji.
Aby skutecznie wdrożyć dostępność cyfrową w organizacji, należy podjąć kilka kluczowych kroków, które będą stanowić fundament długofalowego sukcesu.
Pierwszym krokiem jest określenie wizji i celu. Organizacja powinna jasno zdefiniować, na jakim poziomie zgodności z WCAG chce działać oraz które systemy obejmie dostępność cyfrowa. Kolejnym istotnym elementem jest stworzenie wewnętrznych wytycznych i dokumentacji. Przydatne może być opracowanie materiałów, takich jak wiki z zasadami dostępności, które będą służyć pracownikom jako źródło informacji.
Kolejnym krokiem są testy i audyty. Warto zatrudnić niezależną organizację audytującą, która pomoże ocenić stan dostępności oraz wskazać obszary wymagające poprawy. Zanim rozwiązania trafią do wdrożenia, makiety i proces projektowy powinny być testowane, aby uniknąć błędów w finalnym produkcie. Dzięki wczesnym testom możliwe będzie wykrycie problemów, zanim stanie się to kosztowne i czasochłonne.
Zmiany należy wprowadzać stopniowo. Przykładem może być bank, który określił poziom 80% zgodności jako pierwszy etap. Rozpoczął on wdrażanie poprawek najpierw dla wersji desktopowej, a następnie przeniósł się do wersji mobilnej.
Warto także skorzystać z usług organizacji, która ma doświadczenie we wdrażaniu wytycznych WCAG i dobrze rozumie specyfikę branży bankowej oraz potrzeby jej klientów.
Aby zapewnić pełną dostępność formularzy oraz innych interaktywnych elementów, błędy muszą być jasno i jednoznacznie komunikowane zarówno użytkownikom korzystającym z aplikacji w tradycyjny sposób, jak i osobom korzystającym z narzędzi wspomagających, takich jak czytniki ekranowe. Komunikaty muszą być widoczne, zrozumiałe i dostępne dla wszystkich.
Wyzwanie 4: Tworzenie czytelnych i dostępnych alertów
W przypadku wprowadzania danych w formularzach system powinien natychmiast reagować na błędne dane, wyświetlając stosowny komunikat, który będzie odczytany poprawnie przez technologie asystujące. Aby to zapewnić, elementy komunikacyjne muszą być odpowiednio oznaczone, np. za pomocą „aria-label” i „aria-description”.
Komunikaty muszą być spójne i zwięzłe – ten sam błąd powinien być odczytywany w taki sam sposób, niezależnie od urządzenia i technologii wspomagającej. Należy również zadbać o to, aby komunikaty były jasne, zawierały tylko niezbędne informacje, a użytkownicy mieli możliwość łatwego cofnięcia się do błędnego pola, by poprawić błąd, zamiast wypełniać cały formularz od nowa.
Testowanie dostępności na różnych platformach generuje problemy związane z różnicami w obsłudze gestów i działaniu czytników ekranowych. Ten sam element, np. nagłówek, może być odczytywany w sposób odmienny na różnych systemach – na Androidzie może być interpretowany jako całość, a na iOS jako oddzielne fragmenty lub wyrazy.
Wyzwanie 5: Różnice w działaniu narzędzi asystujących na różnych platformach
Ponadto różnice w nawigacji gestami utrudniają interakcję użytkownikom korzystającym z różnych urządzeń.
Dodatkowo systemy mogą różnie interpretować focus trap, czyli pierwszy aktywny element na stronie, co wpływa na dostępność i utrudnia płynne rozpoczęcie nawigacji za pomocą klawiatury lub czytnika ekranu.
Aby rozwiązać te problemy, należy przeprowadzać testy na rzeczywistych urządzeniach z różnymi systemami operacyjnymi, co pozwala na identyfikację problemów charakterystycznych dla danej platformy.
Warto także wykorzystywać natywne komponenty systemu, które zwiększają kompatybilność z czytnikami ekranu i innymi narzędziami asystującymi. Kluczowe jest również szkolenie zespołów w zakresie różnic w zachowaniu aplikacji na różnych systemach operacyjnych oraz dobrych praktyk w projektowaniu dostępnych rozwiązań.
Wsparcie testów automatycznych za pomocą narzędzi, takich jak narzędzie jest-axe, umożliwia szybkie wykrywanie błędów, ale nie zastępuje ręcznych testów i rzetelnej oceny doświadczenia użytkownika.
W proces testowania warto także angażować osoby z niepełnosprawnościami, aby uzyskać rzeczywiste informacje zwrotne i zidentyfikować problemy, które mogą być niewidoczne podczas testów technicznych.
Wdrożenie wytycznych WCAG w bankowości to proces, który nie kończy się po jednym etapie, lecz wymaga ciągłego doskonalenia. Wyzwania, które mogą pojawić się na tym etapie, obejmują: spójność interpretacji wytycznych, specyfikę interaktywnych elementów (np. checkboxów), utrzymanie jednolitych standardów, poprawne wyświetlanie alertów oraz różnice platformowe.
Ważne, by jasno określić zakładane cele i zakres optymalizacji pod kątem WCAG, przeprowadzić odpowiednie testy oraz wprowadzać zmiany w sposób usystematyzowany, na bieżąco monitorując przebieg całego procesu.
Chcesz dowiedzieć się, jak Eximee wspiera ten proces? Umów się na spotkanie z naszym specjalistą!
